Thẻ

,

Tháng 6.1975 , tôi và Ngô Thế Oanh từ Sài Gòn lang thang qua các tỉnh miền Trung rồi ra… Huế. Ngày mới đi chiến trận , tôi từng ước ao trong lòng , là khi nào hòa bình , sẽ được ra Bắc bằng đường số Một.

Lịch sử món Hến Xào Ớt

Đi từ Sài Gòn , và ghé Huế. Hai bài hát Huế Sài Gòn Hà Nội của Hoàng Vân và sau này của Trịnh Công Sơn đã khiến tôi ao ước mình được thăm Huế trước khi ra Hà Nội.

Đúng là cầu được ước thấy. Tôi với Ngô Thế Oanh và Trần Vũ Mai từ Đà Nẵng đi xe đò ra Huế , nơi một người bạn thân của chúng tôi là nhà văn Nguyễn Văn Đồng đang ở. Anh Đồng cùng lớp ở đại học với tôi , cùng lớp viết văn do Hội Nhà văn mở ở truyền bá với Trần Vũ Mai và Ngô Thế Oanh. Khi Oanh và Mai đi chiến trường khu Năm , tôi đi nam bộ , thì anh Đồng đi trận mạc Trị Thiên – nơi được coi là gian khổ nhất.

Món Hền Xào Ớt gắn bó với cách mạng

Anh Đồng đã bám trụ 5 năm ở chiến trường này , cho tới ngày về Huế phóng thích. Mông mới hòa bình ấy không có phôn , mà sao chúng ta tìm ra nhau rất nhanh. Mới tới Huế là đã gặp anh Đồng , thế là anh kéo ngay chúng tôi về nhà. Nơi anh ở bên dòng sông An Cựu , dường như số nhà 65 Phan Đình Phùng.

Anh ở cùng nhà văn Nguyễn Quang Hà. Cũng không có phôn , mà sao chúng tôi vừa tới nhà anh Đồng , thì nhà thơ Trần Phá Nhạc lập tức Lộ rõ ra. Sau vài câu nói nhỏ của anh Đồng , Nhạc lập tức lên đường thực thi nhiệm vụ đặc biệt. Còn ba chúng tôi là khách , chả có việc gì làm , chúng tôi rủ nhau xuống sông An Cựu… bơi.

Ngày 21.3.1975 , Chiến dịch phóng thích Huế – Đà Nẵng bắt đầu , đô thị Huế được giải phóng ngày 26.3.1975. Trong ảnh: Quân giải phóng tiến vào Ngọ Môn , Huế ngày 26.3.1975

Món Hến Xào Ớt – Món nhậu bình dân ở Huế

Trong khi chờ… nhậu. Bây chừ thì ai cũng biết Huế là “Kinh đô ẩm thực” , nhưng hồi đó , mới hòa bình , chúng ta không có tiền mà cũng chưa có thói quen ngồi quán , nên chỉ thưởng thức ẩm thực Huế tại nhà anh Đồng. May quá , anh Đồng là một chuyên gia đun nấu bẩm sinh.
Ngày đi học tôi đã biết , anh làm món gì cũng ngon , món gì nhậu cũng “bắt”. Sau khi bơi lội đã đời , chúng ta lên nhà cũng vừa lúc anh Đồng được Quang Hà phụ giúp đã bày xong mâm bát. Gồm các triều Tống Phá Nhạc đi thực thi “nhiệm vụ đặc biệt” cũng đã về.
Cũng không đặc biệt gì , Nhạc chỉ đi mua… rượu , rượu thuốc , từ một quán rượu nức tiếng ở Huế hồi đó , quán Thiên Tường. Đây là thứ rượu khá rẻ tiền , nhưng uống được. Chúng ta lập tức vào mâm. Lại hào hứng nâng ly mừng ngày hội ngộ.

Cũng chả nhớ mình ăn những món gì , nhưng món nhậu nào anh Đồng làm chả ngon. Tôi chỉ nhớ nhất một món: hến xào… ớt. Hến là một đặc sản của sông Hương , còn ớt là một đặc sản của Huế. Nói tới món ăn Huế , đi hàng đầu phải nói tới… ớt. Không có ớt thì không phải món ăn Huế. Hến xào ớt với hành , thực ra cũng là món dễ làm.

Hành hương xắt và ớt trái tươi băm. Giản đơn , nhưng nó ngon lạ lùng. Khi anh Trịnh Công Sơn và mấy huynh đệ văn nghệ Huế như Bửu Ý , Lê Văn Ngăn tới nhậu cùng , họ đều kinh ngạc nhìn chúng tôi ăn món hến xào đầy những… ớt. “Các anh cũng ăn được ớt?”. Chúng ta cười thật hồn nhiên: “Không ăn ớt thì ăn… gì hở mấy anh?”. Tất thảy cười sảng khoái.

Món ăn hằng ngày gọi tên Hến Xào Ớt

Người Huế nào cũng giỏi ăn ớt. Còn chúng tôi , không phải dân Huế , nhưng là dân gốc… Việt Cộng , nên cũng rất giỏi ăn ớt. Hồi chiến tranh , ớt không chỉ giúp chúng ta ăn giấc ngủ ngon lành những bữa cơm quá nghèo… đạm và không tốn… bạc , mà còn giúp cha con tôi chữa Thuyên dũ sốt rét rừng kinh khủng.

Chỉ ăn ớt mà chữa khỏi sốt cơn , chắc bây giờ nói vậy chả mấy ai tin , nhưng tôi xin chứng thực: chính tôi khi đi chiến trường Mỹ Tho qua Đồng Tháp Mười , đã nhờ ăn ớt mà khỏi hẳn bệnh sốt rét cách nhật.

Anh Trịnh Công Sơn thấy chúng ta hể hả với món hến xào ớt thì rất vui. Sau này , khi mấy bằng hữu chơi với nhau , chúng tôi và anh Sơn còn nhiều dịp ăn những món Huế nghèo nghèo mà ngon , uống rượu thuốc Thiên Tường rẻ rẻ mà… say , nhưng tôi vẫn có cảm giác , món ăn ngon đặc điểm của Huế chính là món… hến xào ớt. Mấy năm nay , mỗi lần ra Huế , tôi lại có dịp ngồi với anh Nguyễn Khoa Điềm và mấy phu phụ ở cái quán sát giang biên Vỹ Dạ , đối mặt với Cồn Hến.

Nhà hàng nào cũng có món Hến Xào Ớt

Và trong “thực đơn” của chúng tôi , bao giờ cũng có món “hến xào ớt” lẫy lừng. Lừng lẫy thật , vì ruột hến xào màu xám nhạt , bên trên có màu xanh của hành hương , và trên nữa là vẻ son tưng bừng của… ớt. Nhìn đĩa hến xào ớt đã thích mắt , còn ăn thì khỏi chê luôn.

Ở Quảng Ngãi quê tôi có món don , cũng rất đặc biệt , nhưng don chỉ nấu ăn ăn với bánh tráng nướng , còn hến thì phải xào với ớt ( cũng có bánh đa nướng để xúc ) , và là món nhậu cực kỳ… tốn rượu. Những ngày hòa bình đầu tiên ấy , sao mà nhớ! Chỉ với món hến xào ớt uống kèm rượu thuốc Thiên Tường , mà cả một đoạn ký ức bỗng lung linh.

Advertisements